مرتضى مطهري
396
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
البته اينكه از سرمايه ها چقدر بهره بردارى و بلكه چقدر نگهدارى ( تا چه رسد به تكميل آنها ) كرده و مىكنيم و رشد اسلامى ما چقدر است و آيا مثل سرمايه هاى مادى ماست كه با ديگران است استخراج و تصفيه و توليد و توزيع كنند ، مطلب ديگرى است . ما شيعيان يك سلسله سرمايه هاى اختصاصى داريم : ما شاهكار اختصاصى داريم ، ما تاريخ اختصاصى داريم . شاهكار اختصاصى ما يكى نهج البلاغه است و يكى صحيفهء سجاديه و قسمتى از احاديث خصوصاً احاديث توحيدى ، مثل توحيد صدوق ، و ديگر يك سلسله دعاهاى ديگر از قبيل كميل و ابوحمزه و مناجات شعبانيه و مناجاتهاى خمسة عشر . 3 . اما نهج البلاغه كه موضوع بحث است . اين كتاب قسمتى از سخنان مولى است اعم از خطبه ، وصيت ، دعا و حتى مكالمه و اعم از نامه ، جمله هاى كوتاه . بعضى باور نمىكنند كه همهء اينها از على باشد ، در صورتى كه تاريخ نشان مىدهد كه خيلى بيش از اينها بوده است . آنچه در نهج البلاغه است 239 خطبه است ، در صورتى كه مسعودى - كه صد سال پيش از سيد رضى بوده است - مىگويد : هم اكنون چهارصد و هشتاد و اندى خطبه از على نزد مردم محفوظ است ، يعنى بيش از دو برابر آنچه هست . بعلاوه ، همچنان كه در سيرى در نهج البلاغه گفتهايم جاحظ - كه قبل از سيد رضى بوده است - شهادت مىدهد به كثرت سخن باقى از على ، آن هم سخن عالى . عبدالحميد كاتب هنر خود را مولود حفظ هفتاد خطبه از على مىداند و ابن نباتهء معروف نيز مدعى است كه صد فصل از كلمات على ضبط كرده و همانها ذخيره و سرمايهء ذهنش شده است . دو نفر اول قبل از سيد رضى بودهاند و تاريخ نفر سوم فعلًا بر من مجهول است . على به چهار خصلت در مورد سخن معروف است : الف . فصاحت و بلاغت سخن - مورد اتفاق است . ب . كثرت آثار باقيمانده اعم از خطابه و نامه و جمله هاى كوتاه -